ChatGPT als zoekmachine: hype of realiteit? Wat de data écht zeggen in 2026
Overal lees je dat AI-tools het zoeken overnemen en dat Google ten onder gaat. Maar wat zeggen onafhankelijke onderzoekers die verder kijken dan de hype? Een eerlijk overzicht.
De afgelopen maanden kan je er niet naast kijken. Berichten over ChatGPT die Google inhaalt, over SEO die “dood” is, over ondernemers die dringend hun hele digitale strategie moeten omgooien. De toon is vaak urgent, soms ronduit alarmerend.
Ik ben van nature iemand die liever de data bekijkt voor ik mijn klanten iets adviseer. En wat ik vond toen ik die data bekeek, was een genuanceerder, en eerlijk gezegd interessanter, verhaal dan de meeste koppen doen vermoeden.
Eerst: de groeicijfers zijn wél reëel
Laat ik beginnen met wat onmiskenbaar klopt: AI-tools groeien razendsnel, en de gebruiksaantallen zijn indrukwekkend.
Die laatste stat is meteen ook de sleutelzin: de totale zoekmarkt groeit. AI-tools eten niet simpelweg van Google’s bord — ze vergroten het bord. Mensen zoeken méér, op méér plaatsen.
Maar hoeveel van die AI-activiteit is ook effectief zoekgedrag? Daar begint het interessant te worden.
De data die de hype temperen: SparkToro's onderzoek
In maart 2026 publiceerde Rand Fishkin van SparkToro, samen met clickstream-dataprovider Datos, één van de meest uitgebreide onafhankelijke analyses van zoekgedrag ooit.
Ze bekeken 41 platformen waar mensen actief zoekopdrachten uitvoeren: van Google over Amazon tot ChatGPT, YouTube, Instagram en Reddit. In totaal werden miljoenen desktopapparaten gevolgd in de VS en de EU.
De bevinding die meteen opvalt:
Verdeling van desktop-zoekopdrachten — Q4 2025 (VS)
Bron: SparkToro & Datos, "Search Happens Everywhere", maart 2026. Desktop-only data, VS-panel. Alle AI-tools samen = 3,2% van het totale zoekvolume.
Alle AI-tools samen — ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity, alles — zijn goed voor 3,2% van het desktop-zoekgedrag. Google staat op 73,7%. Amazon, YouTube en Bing krijgen elk méér zoekopdrachten dan ChatGPT.
Nog een nuance: niet elke ChatGPT-bezoeker stelt ook vragen
Fishkin wijst op iets wat veel analyses over het hoofd zien: bezoeken aan ChatGPT zijn niet hetzelfde als zoekopdrachten in ChatGPT.
Uit Datos’ data blijkt dat slechts ongeveer de helft van de bezoekers aan ChatGPT ook effectief een prompt invoert. De andere helft bekijkt gewoon een chat die iemand anders heeft gedeeld — zonder zelf iets te vragen.
Veel van de grootse cijfers die circuleren over ChatGPT zijn gebaseerd op bezoeken, niet op daadwerkelijk zoekgedrag. Dat verklaart de kloof tussen de indrukwekkende groeiverhalen en wat SparkToro’s meer genuanceerde analyse laat zien.
Wat wél verandert: Google is niet meer het enige antwoord
Betekent dit dat AI-tools irrelevant zijn? Absoluut niet. Want er zijn twee dingen die wél kloppen aan het bredere verhaal.
Eén: Google zelf verliest marktaandeel. Niet aan ChatGPT alleen, maar aan het gehele landschap van platformen waar mensen zoekopdrachten uitvoeren. SparkToro meet dat Google in 2025 3,5% verloor in de VS. Dat is, voor een platform van die omvang, betekenisvol.
Twee: “zero-click search” is een reëel probleem. Steeds meer zoekopdrachten eindigen zonder één klik naar een website. AI-Overzichten in de zoekresultaten van Google zijn daarin de grootste factor — en die hebben wél een groot bereik.
De echte les: zoeken is een gedrag, geen kanaal
De meest waardevolle conclusie uit Fishkin’s onderzoek is tegelijk het minst sexy: zoeken gebeurt overal. Niet alleen op Google, niet alleen op ChatGPT, maar op YouTube, Amazon, Reddit, LinkedIn, Instagram, en tientallen andere platformen.
Amazon en YouTube krijgen elk méér zoekopdrachten dan alle AI-chatbots samen. En toch gaat het gros van de marketingbudgetten en SEO-energie naar Google én nu ook naar “hoe rank ik in ChatGPT?” — terwijl YouTube en Amazon relatief weinig aandacht krijgen.
Dat is de echte opportuniteit die dit onderzoek blootlegt.
Voor ondernemers: wat betekent dit concreet?
Als ondernemer hoef je niet in paniek te schieten en je hele strategie om te gooien. Maar er zijn wel een paar dingen die het waard zijn om nu al op te letten.
Praktische prioriteiten — zonder de hype
- ✓ Blijf investeren in Google-SEO. Met 73,7% van alle desktop-zoekopdrachten is Google nog lang niet dood. Een stevige positie in Google helpt je trouwens ook in AI-tools: veel LLMs gebruiken Google of Bing als databron voor hun antwoorden.
- ✓ Kijk verder dan Google. Afhankelijk van je sector kan YouTube, Amazon of zelfs Reddit relevanter zijn dan ChatGPT. Vraag je af: waar zoeken mijn specifieke klanten? Dat antwoord verschilt per doelgroep.
- ✓ Begrijp wat zero-click voor jou betekent. Google's AI Overviews hebben veel meer impact op jouw verkeer dan ChatGPT. Verschijn je in die samenvattingen, of word je er volledig door overgeslagen? Dat is de vraag die er nu toe doet.
- ✓ Bouw aan je naamsbekendheid buiten zoekmachines. Als mensen direct naar jou zoeken — via naam, via aanbeveling — omzeil je het zero-click probleem volledig. Merkkracht is in 2026 ook een SEO-strategie.
- ✓ Test het gewoon. Typ vijf vragen die jouw klanten zouden stellen in ChatGPT, Gemini én Google. Wat zie je? Waar ben je zichtbaar, waar niet? Dat geeft je meer inzicht dan welk rapport ook.
Voor SEO-marketeers: wat verandert er in het vak?
Als SEO-professional is het verleidelijk om mee te gaan in de hype en GEO (Generative Engine Optimisation) als de nieuwe heilige graal te verkopen. Maar het eerlijke verhaal is complexer.
De fundamenten van goed SEO-werk — sterke content, technisch gezonde website, autoriteit opbouwen, goede gebruikerservaring — zijn in 2026 nog steeds het fundament. Ze helpen je zichtbaar te zijn in Google, én ze verhogen je kans op citatie in AI-tools. Er is geen tegenstelling.
Wat wél verandert, is de scope van het werk. Fishkin’s conclusie dat SEO “Search Everywhere Optimization” zou moeten worden, is terecht. De vraag “waar zoekt jouw doelgroep?” heeft in 2026 meer mogelijke antwoorden dan ooit tevoren.
Aandachtspunten voor SEO-professionals
- ✓ Wees eerlijk over wat AI-zoekcijfers écht meten. Bezoeken aan ChatGPT zijn niet hetzelfde als zoekopdrachten. Gebruik die nuance in je rapportages en adviezen aan klanten.
- ✓ Focus op Google's AI Overviews vóór standalone AI-tools. De impact van AI Overviews op klikgedrag is bewezen en grootschalig. Verschijn je in die samenvattingen? Dat is de meest concrete AI-SEO-vraag voor de meeste klanten.
- ✓ Breid je kanaalkennis uit. YouTube-SEO, Amazon-optimalisatie, Reddit-aanwezigheid — afhankelijk van de sector van je klant kan dit relevanter zijn dan ChatGPT-optimalisatie.
- ✓ Blijf kritisch op bronnen. Veel van de "AI neemt het over"-rapporten zijn gepubliceerd door tools die er baat bij hebben dat jij in AI-SEO investeert. Kijk naar methodologie, niet alleen naar headlines.
- ✓ Volg de data van SparkToro. Hun kwartaalrapport "State of Search" (samen met Datos) is op dit moment de meest onafhankelijke en methodologisch doordachte bron voor zoekgedrag over platformen heen.
Wat ik mijn klanten vertel
Als klanten mij vragen of ze iets moeten doen met ChatGPT-vindbaarheid, neem ik die vraag serieus. Maar ik wil wel dat de verwachtingen realistisch zijn — vandaar dat ik graag doorverwijs naar de cijfers in dit artikel.
Maar denk gerust al even mee: hoe weet een AI-tool waar de beste hoofdtelefoon gekocht kan worden? Hoe weet ChatGPT welke accountant in Gent goed werk levert? Die informatie komt ergens vandaan. En dat ergens is grotendeels het geïndexeerde web.
Linkbuilding — één van de meest klassieke SEO-technieken — is precies wat marketeers nu omschrijven als “online referenties vergaren om citeerbaar te zijn in LLMs.” Het is hetzelfde werk, met een nieuw jasje.
Mijn advies is dan ook eenvoudig: investeer in SEO. GEO en citeerbaarheid in AI-tools komen vanzelf mee. Werk je samen met een goede SEO-professional, dan neemt die alles wat vandaag relevant is voor AI-vindbaarheid automatisch mee. Het zijn geen twee aparte werelden — het is één en hetzelfde fundament.
Samengevat: waar staan we echt?
AI-tools groeien snel en de trends zijn reëel. Maar de data van SparkToro en Datos laten zien dat alle AI-chatbots samen vandaag goed zijn voor 3,2% van het desktop-zoekgedrag — terwijl Google op 73,7% staat, en Amazon en YouTube elk nog meer zoekopdrachten verwerken dan ChatGPT.
De echte verschuiving is niet “Google vs. ChatGPT” — het is dat zoeken als gedrag is verspreid over tientallen platformen, en dat de meeste SEO-strategieën die spreiding nog niet weerspiegelen.
Bronnen
| Bron | Datum | URL |
|---|---|---|
| SparkToro & Datos — Search Happens Everywhere (41 platformen) | maart 2026 | sparktoro.com |
| SparkToro — Audience Searching Google vs. AI Tools upgrade | maart 2026 | sparktoro.com |
| FatJoe — Google Gemini Stats 2026 | mrt. 2026 | fatjoe.com |
| Graphite via Position.digital — AI SEO Statistics | mrt. 2026 | position.digital |
| Exposure Ninja — AI Search Statistics 2026 | mrt. 2026 | exposureninja.com |
| DemandSage via Evolv Agency — LLM Statistics 2026 | jan. 2026 | evolvagency.io |
| Yoast — What is ChatGPT Search and how does it use Bing data? | dec. 2024 | yoast.com |
| OpenAI Help Center — ChatGPT Search & Bing | 2024 | help.openai.com |